Kleuters en knikkers

Emmeloord, 29 juli 2026 |

Kleuters en knikkers

Op het moment van schrijven liggen de gemeenteraadsverkiezingen ruim drie maanden achter ons. In ongeveer de helft van de gemeenten (171) is inmiddels een nieuw bestuur aangetreden. De overige gemeenten zijn na drie maanden nog steeds in onderhandeling. Wanneer de vorming van een coalitie zó lang moet duren, voorspelt dat weinig goeds voor de slagkracht van het toekomstige bestuur. Als men er in drie maanden niet uitkomt, is de kans klein dat het later wél lukt wanneer het daadwerkelijk op besturen aankomt. Soms lijkt het op een kleuterklas waarin kinderen elkaar de knikkers proberen afhandig te maken, onder leiding van een kleuterleidster — in deze metafoor de formateur.

Noordoostpolder

In Noordoostpolder werd geschiedenis geschreven. De winnaar, het CDA, koos voor een doorgewinterde en eigenzinnige formateur: Sjaak van der Tak, voormalig landbouwvoorman, oud‑burgemeester van Westland en een uitgesproken CDA‑prominent. De gedachte binnen de CDA‑fractie was dat niemand hem zou durven tegen te spreken. Dat bleek een misvatting. Zijn voorstel voor een religieus getint bestuur, met een hoofdrol voor CDA en CU, werd op initiatief van ONS resoluut verworpen. Noordoostpolder is geen Urk, Staphorst, Barneveld of Naaldwijk. Van der Tak kreeg een bloemetje, een bedankje en kon naar huis.

Onder de leiding van John Berends, oud‑commissaris van de Koning in Overijssel, kwam uiteindelijk een college tot stand dat de verkiezingsuitslag respecteerde.

Stoelpoten

Daarna volgde de keuze voor wethouders. ONS had geen lokale kandidaten beschikbaar en koos voor een wethouder van buiten de gemeente — een verstandige keuze. Ook CDA, VVD en PU kwamen met solide voorstellen die een stabiel en vooruitstrevend beleid mogelijk maakten.

De teleurgestelde "verliezers" dachten daar anders over. CU en de nieuwkomer Brede Horizon stemden tegen de benoeming van de ONS‑kandidaat, uitsluitend omdat zij niet uit de Polder afkomstig was. Een bijzonder klein motief om direct aan de stoelpoten van een nieuw team te gaan zagen, zonder haar een kans te willen geven.

Saillant detail: een prominent CU‑lid en oud‑wethouder was in recente jaren wethouder in Elburg, terwijl hij gewoon in Emmeloord bleef wonen. Dat was voor de CU geen probleem. Eigen volk eerst, zo lijkt het.

Brede Horizon, voorheen D66, stemde eveneens tegen. De oprichter en voorzitter, Wim van Wegen, vond kennelijk dat hij met slechts twee zetels — ongeveer vier procent van de stemmen — toch iets van zich moest laten horen. In de jaren dat hij fractievoorzitter van D66 was, heeft hij niet veel meer bereikt dan het opheffen van zijn eigen fractie.

Vertrouwen

In heel Nederland zijn nieuwe college­teams aan het werk. Gemeenteraden moeten kritisch zijn, maar dienen hen ook vertrouwen en ondersteuning te geven — totdat blijkt dat een wethouder of een team onvoldoende functioneert. Angst voor een frisse wind van buiten toont hoe lokaal men soms nog denkt. Dat is jammer en schaadt de gemeente. Er staan wel dijken, maar er staat geen hek om de Polder.

Ik hoop dat partijen zich volwassen blijven gedragen en de gemeente vooruit helpen. De uitdagingen zijn groot: Werelderfgoed Schokland, de geplande VO‑Campus, de realisatie van een nieuw zwembad, wonen in het buitengebied om leegstand te voorkomen, en een nieuw Muzisch Centrum dat van vitaal belang is voor de culturele ontwikkeling. Deze ambities moeten worden ingepast in een gezond financieel kader, zonder extra lastenverzwaring. Dat is een uitdaging, maar noodzakelijk om een aantrekkelijke gemeente te blijven voor inwoners en bedrijven.

De oud‑burgemeester van Noordoostpolder, Willem van Rappard, noemde dit in poldertermen "de tweede oplevering". Hij zag dat terecht. Daar zijn we inmiddels wel aan toe, willen we geen slachtoffer worden van de bekende wet van de remmende voorsprong.

Opmerkelijk is dat in onze gemeente 75% van het college uit vrouwen bestaat — bijna een unicum in Nederland. In Westland, de gemeente van Sjaak van der Tak, is slechts één van de acht wethouders vrouw.

Ik wens het nieuwe college veel wijsheid, sterkte en succes.

Peter N. Blauw