ONS uit grote zorgen over succes van inburgering: "Slechts 7,6 procent rondt traject succesvol af".

Emmeloord, 7 oktober 2026

De fractie van ONS Noordoostpolder heeft schriftelijke vragen gesteld aan het college van burgemeester en wethouders over de effectiviteit, financiële risico's en bestuurlijke beheersbaarheid van de inburgering. Aanleiding vormen landelijke cijfers waaruit blijkt dat van circa 130.600 inburgeringsplichtigen die sinds de invoering van de Wet inburgering 2021 zijn gestart, slechts ongeveer 9.900 personen het traject succesvol hebben afgerond. Dat komt neer op ongeveer 7,6 procent. 

Volgens ONS zijn deze resultaten zorgwekkend. Een succesvolle inburgering is volgens de fractie essentieel voor volwaardige deelname aan de samenleving, toegang tot werk en sociale participatie. Wanneer taalverwerving onvoldoende slaagt, neemt de kans toe dat nieuwkomers langdurig afhankelijk blijven van ondersteuning en moeilijk aansluiting vinden op de arbeidsmarkt. [2016-1-SV...nburgering | Word]

Raadslid Berthoo Lammers wil daarom van het college weten in hoeverre de Noordoostpolder wordt geconfronteerd met dezelfde problematiek als landelijk zichtbaar is. Daarnaast vraagt ONS aandacht voor de financiële risico's die gemeenten lopen binnen het huidige stelsel van inburgering. 

Financiële risico's voor gemeenten

ONS vraagt onder meer hoeveel eigen gemeentelijke middelen de afgelopen jaren zijn ingezet bovenop de rijksvergoedingen voor inburgering. Ook wil de fractie weten welke risico's ontstaan wanneer de instroom van statushouders hoger uitvalt dan verwacht en gemeenten kosten moeten voorfinancieren voordat rijksmiddelen beschikbaar komen. 

Daarnaast stelt ONS vragen over de kostendekkendheid van de huidige rijksvergoedingen, de zogenoemde SPUK-financiering, en de gevolgen van eventuele toekomstige prestatiebekostiging voor de gemeentelijke begroting. 

Gemeente draagt risico, maar heeft beperkte invloed

Een belangrijk aandachtspunt voor ONS is de vraag in hoeverre gemeenten daadwerkelijk kunnen sturen op succesvolle resultaten. Gemeenten zijn volgens het huidige stelsel afhankelijk van landelijke organisaties zoals DUO, COA, het Rijk, aanbieders van taalonderwijs en werkgevers die werk- en stageplaatsen beschikbaar stellen. 

De fractie wil daarom weten welke onderdelen van het proces de gemeente feitelijk niet kan beïnvloeden, terwijl zij wel financieel en bestuurlijk verantwoordelijk wordt gehouden voor de resultaten.

Kritische blik op aanbieders en arbeidsmarkt

Ook vraagt ONS aandacht voor de beperkte markt van aanbieders van inburgeringstrajecten. De fractie wil inzicht in de gevolgen daarvan voor prijs, kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening. Daarnaast wordt gevraagd hoe het succes van aanbieders wordt gemeten en welke alternatieven beschikbaar zijn wanneer aanbieders onvoldoende capaciteit hebben. Verder wil ONS weten hoe realistisch het is om taalverwerving te combineren met participatie wanneer voldoende werk- en stageplaatsen niet gegarandeerd beschikbaar zijn. 

"Gemeenten moeten grip houden"

Volgens Berthoo Lammers raakt de slotvraag van ONS de kern van het dossier:

"Gemeenten hebben een regierol gekregen, maar zijn tegelijkertijd afhankelijk van instroomcijfers, rijksbudgetten, aanbieders, werkgevers, DUO en COA. Wanneer de gemeente verantwoordelijk wordt gehouden voor de resultaten, moet ook duidelijk zijn op welke onderdelen zij daadwerkelijk kan sturen. Anders ontstaat een situatie waarin gemeenten wel het financiële en bestuurlijke risico dragen, maar onvoldoende grip hebben op de factoren die het succes bepalen." 

Berthoo Lammers
ONS Noordoostpolder