Jeugdzorg industrie...een zorg! 

De gemeente Noordoostpolder geeft jaarlijks 24 miljoen euro uit aan jeugdzorg. Ik kon dat nauwelijks geloven, totdat ik las dat het aantal jeugdzorginstellingen in Nederland sinds 2015 met maar liefst 10.000 is toegenomen tot 13.500. De NOP is dus geen uitzondering. Opmerkelijk genoeg werd hierover in het recente BVN‑lijsttrekkersdebat met geen woord gerept. Wat is hier aan de hand?

Er is kennelijk een jeugdzorgindustrie ontstaan, vergelijkbaar met de milieu‑ en asielindustrie. Laten we vooropstellen dat ondersteuning bij echte problemen buiten kijf staat. We zijn – gelukkig – nog steeds een fatsoenlijk land. Maar we zijn ook een land dat verdwaald is geraakt in het doolhof van het sociale domein, en een land dat de kosten van zorg niet meer beheerst. Dat geldt ook voor de Noordoostpolder.

Het Rijk heeft de afgelopen tien jaar veel taken binnen de jeugdzorg naar de gemeenten doorgeschoven, met wat extra geld voor de uitvoering. Je zou verwachten dat de kosten voor het Rijk daardoor flink zouden dalen. Dat is niet gebeurd. Integendeel: het aantal jeugdzorginstellingen groeide in tien jaar tijd met 10.000. (En ter vergelijking: er zijn inmiddels ook 35.000 fysiotherapeuten in Nederland, maar dat terzijde.)

In de gemeenteraad van november 2025 werd verontrust gereageerd op deze ontwikkeling tijdens de behandeling van de programmabegroting 2026–2029. De wethouder sprak van "roeien tegen de stroom in". De ONS‑fractie vindt de situatie niet uit te leggen, en de CU/SGP pleitte voor meer inzicht in de financiën van de betrokken jeugdzorginstellingen. Een reactie bleef uit. De enige motie die het wél haalde, kwam van de PvdA en pleitte voor nóg meer maatschappelijke zorg en opvang. Dat is inderdaad moeilijk uit te leggen.

Ondanks alles ging de raad akkoord met de begroting. Ergo: er verandert niets. Tenzij de nieuwe raad en het nieuwe college tot bezinning komen en de wildgroei aanpakken. Het jeugdzorgtarief bedraagt gemiddeld zo'n € 80 per uur. Bij een werkweek van 30 uur en 40 werkweken per jaar komt dat neer op € 96.000 per medewerker. Let wel: 40 weken en slechts 30 uur per week. Ik zou zeggen: begin dáár eens mee. De tarieven kunnen zeker 20% omlaag. Stel daarnaast een taakstellend budget in dat jaarlijks bijvoorbeeld met € 1 miljoen daalt, tot een minimum van € 15 miljoen. Geef dat proces tien jaar de tijd. Dat moet haalbaar zijn.

Het geld dat vrijkomt kan worden geïnvesteerd in sport en cultuur – óók goed voor de jeugd.

Ik daag het college en de raad uit om dit onderwerp als speerpunt mee te nemen in de coalitieonderhandelingen. Sommige partijen denken dat een coffeeshop een grote bijdrage kan leveren aan het oplossen van jeugdproblematiek, en willen daar veel geld aan uitgeven. Dat gelooft toch bijna niemand, behalve zijzelf.

Als je het zwart‑wit bekijkt: bij een bevolkingsgroei van 4.000 inwoners sinds 2015 (ongeveer 10%) is het jeugdzorgbudget gestegen van € 10 miljoen naar € 24 miljoen (140%). Dat is inderdaad niet uit te leggen.

Het lijkt mij een zinvolle en noodzakelijke klus voor de nieuwe ploeg die straks aantreedt, en een majeur onderwerp voor de komende coalitieonderhandelingen. Ik ben benieuwd wie de moed heeft om hierin het voortouw te nemen.

Peter N. Blauw